Jongeren en hun geestelijke gezondheid

Uit onderzoek bleek afgelopen maand dat 1 op de 4 jongeren lijdt aan psychosociale problemen zoals angst- en stemmingsstoornissen. Tegelijkertijd staan de kranten bol van de wachtlijsten in de jeugdzorg. De vraag neemt toe, de krapte in behandelruimte eveneens. Jeugdarts Wico Mulder pleit ervoor dat er veel meer aandacht mag komen voor het geestelijke in de opvoeding en scholing van jongeren. Ik ben het daar grondig mee eens. In een samenleving waar perfectie en maakbaarheid nog steeds de boventoon voeren, vergt het veel van een opgroeiend mens om overeind te blijven en eventuele kwetsbaarheden te accepteren. Psychosociale problemen kunnen deels voorkomen worden door in een vroeg stadium al aandacht te hebben voor de geestelijke ontwikkeling. De kiem voor een gezonde levenshouding en weerbaarheid wordt immers gelegd in de tienerjaren. Naast focus op de fysieke gezondheid mag er aandacht komen voor de geestelijke gezondheid. Op die manier groeien vitale jonge mensen op die stevig op hun voeten staan, die veerkrachtig blijken onder stress en die hun talenten kunnen inzetten om de hedendaagse uitdagingen aan te gaan.

De vraag naar begeleiding van jongeren op geestelijk gebied neemt toe.

Weg met de illusie van de eeuwige jeugd

We hebben lange tijd geleefd in een tijd waarin perfectie, jeugdigheid en vooruitgang de heersende waarden waren. Perfect was succesvol, schoonheid maakbaar en stilstand achteruitgang. Tomás Halík geeft afgelopen zaterdag in Trouw aan dat het tijd is om ruimte te maken voor imperfectie en verwonding. Mensen raken, ook in mijn ervaring als therapeut, in de knel door de illusie van de eeuwige jeugd. Halík schrijft prachtig dat hij gelooft in het adagium van C.G. Jung dat wij onze schaduw moeten accepteren. Volgens Jung is heelheid voor mensen iets anders dan perfectie: het is compleet-zijn inclusief je donkere kant. Wanneer we het tragische deel van ons bestaan onderdrukken of zelfs ontkennen, gaat het mis, dan projecteren we onze gebreken op de ander. Met alle gevolgen van dien. We gaan ons richten op alles wat er mis is aan anderen en verharden van binnen, terwijl we in deze tijd juist uitgenodigd worden om naar binnen te kijken, om de dialoog met onszelf aan te gaan. Ook als het pijn doet, of juist als het pijn doet. Zelfs de meest perfecte mens die ooit geleefd heeft, Jezus Christus, had wonden die hem benaderbaar en menselijk maakte. Voor wie wil en daarvoor open staat: hij gaat de weg naar liefde voor. Liefde voor de hele mens, inclusief het donker.

https://www.trouw.nl/tomas-halik-kan-niet-geloven-in-een-god-zonder-imperfecties

In kwetsbaarheid worden wij mens

Het Mauritshuis heeft momenteel een een tentoonstelling met Rembrandts die wellicht geen echte Rembrandts zijn. Het museum biedt daarmee een kijkje in de kwetsbare keuken: ook experts kunnen fouten maken en denken dat ze een Rembrandt aanschaffen. Een bijzonder moedige stap om ‘foute aankopen’ toch tentoon te stellen. Een heerlijk eerlijk en echt alternatief voor de mooi-weer-verhalen-en-foto’s op Facebook en Instagram. Ik bespeur een tendens in Nederland dat echtheid en kwetsbaarheid weer meer worden gedeeld en gewaardeerd. Zo is gisteren het beste Spirituele Boek van 2019 verkozen: Voor Joseph en zijn broer van theologe Christa Anbeek. Een boek over het gewone leven, over alles wat niet goed gaat, over het kwetsbare. Christa Anbeek ontwikkelde de ‘theologie van de kwetsbaarheid’ die gebaseerd is op de levenservaringen van mensen. Niet de mooi-weer-verhalen zijn verbindend maar juist de kwetsbare echte ervaringen van mensen. In kwetsbaarheid zien wij elkaar, herkennen wij elkaar en worden we mens.

Shinrin-yoku; de helende kracht van de natuur

Mijn hele leven lang is de natuur een inspiratiebron voor me. Ik heb mijn organisatie niet voor niets Viriditas genoemd = groenkracht. De Japanners hebben met hun prachtige term shinrin-yoku een woord voor de helende kracht van de natuur. Vertaald in het Nederlands: baden in de atmosfeer van een bos. Kortgezegd komt het erop neer dat oude tradities en recente onderzoeken het erover eens zijn: buiten-zijn is goed voor je. Letterlijk omdat bomen een gunstig effect op de gezondheid hebben, vooral naaldbomen omdat zij phytonciden uitscheiden, stofjes die hen beschermen tegen bacteriën en schimmels. In de natuur heeft alles ritme, de seizoenen komen en gaan, dieren leven volgens hun instinct en alles heeft een plek. Wij mensen roeien nogal eens tegen de stroom in, willen dat het altijd oogst-tijd is en accepteren geen tegenslag of stilstand.

Shinrin-yoku en Viriditas betekenen: ga naar buiten en voel dat je verbonden bent met een groter geheel. De natuur kan je leren op jezelf te vertrouwen en je minder aan te trekken van de verwachtingen van anderen. Een van de belangrijkste dingen die de natuur mij geleerd heeft: alles komt en gaat, ook wij mensen leven in een cyclisch patroon waarin groei en afbraak normaal zijn.

Praktijk Viriditas burn-out doorn

https://www.trouw.nl/religie…/waarom-het-japanse-bosbaden-zo-gezond-is~a25c01fa/

Gezondheidsangst

De term gezondheidsangst duikt steeds vaker op in de media. Gezond zijn wordt steeds meer gezien als een eigen verantwoordelijkheid waarmee het tegenovergestelde automatisch ook waar lijkt te worden: ongezond zijn is je eigen schuld.

Gezondheidsangst, de vrees of je wel gezond genoeg leeft, ontstaat onder andere door tegenstrijdige informatie: ‘Elke dag een glas rode wijn voorkomt hart- en vaatziekten’ of ‘Alcohol ondermijnt de gezondheid.’ Als dit soort berichten jou bereiken dan ga je je vertwijfeld afvragen ‘wat is nou goed voor mij?’

Natuurlijk bestaan er algemeen geldende gezondheidsregels zoals ‘teveel alcohol drinken is ongezond’ maar belangrijk blijft voor ogen te houden dat mensen onderling sterk van elkaar verschillen. Wat goed voor jou is, verdient jouw zorgvuldige aandacht: zoek uit waar jij je goed bij voelt en pas je leven daarop aan. Dan houd jij gezondheidsangst buiten de deur en doe je wat er binnen jouw vermogen ligt. 

https://www.trouw.nl/samenleving/heel-erg-goed-voor-jezelf-zorgen-recht-of-plicht-~ab7b3685/

Onze natuurlijk weerbaarheid

Dit weekend las ik een mooi artikel in Trouw over hoe Amerikaanse studenten hun eigen weerbaarheid ondermijnen doordat ze weigeren ‘uit het hok van hun eigen gelijk’ te komen. Het interview met advocaat Greg Lukianoff maakt duidelijk dat studenten (maar ik denk dat het breder getrokken kan worden; naar alle mensen, overal in de westerse wereld) niet meer kunnen omgaan met tegenslag en andere meningen, mede veroorzaakt door een opvoeding waarin ouders alles voor hun kinderen bepalen en hen overmatig beschermen. Hij stelt dat jongeren vervolgens in een bubbel van eigen-gelijk opgroeien en de ervaring missen van over de schutting kijken, eventueel fouten maken en op eigen kracht uit een lastige situatie komen.

Eigenlijk best logisch: als weerbaarheid niet getraind wordt (net als bijvoorbeeld een armspier) dan blijft het slap. Greg Lukianoff zegt in het interview: “Wij mensen beschikken over een natuurlijke weerbaarheid. Geconfronteerd met stress, worden we juist sterker en zijn we in staat onszelf aan te passen. Dat is hoe ons lichaam uit zichzelf werkt. Wanneer we onszelf echter blijven vertellen dat we kwetsbaar zijn, wordt het een zelfvervullende voorspelling die zich vertaalt in mentale problemen.”

Ik ben het met hem eens dat wij mensen van nature weerbaar zijn. In mijn praktijk zie ik dat dagelijks: mensen kunnen ongelooflijk veel hebben en herstellen op wonderschone wijze van groot verdriet en diepe wonden. Echter; soms is  het zelfgenezend vermogen ver weggestopt en staan mensen gedurende erg lange tijd onder druk. Dan is zomaar vertrouwen dat het vanzelf overgaat en we er sterker uitkomen, niet langer aan de orde. Dan zijn er andere interventies nodig. In mijn praktijk zorg ik er altijd voor dat de zelfredzaamheid van mijn clienten voorop staat. Zo vergroten we samen de weerbaarheid en vitaliteit.

Lion on Grass

https://www.trouw.nl/democratie/-als-je-iemand-associeert-met-rechts-geef-je-jezelf-toestemming-hem-of-haar-te-negeren-~ac79b1ba/

Mens-zijn ondanks (of dankzij) je trauma

Gisteren was ik bij het 25 jarig jubileum van de Alzheimer Stichting Zeist en omstreken, mede georganiseerd door mijn vader. Een prachtige dag met boeiende sprekers waaronder ouderenpsycholoog Frans Hoogeveen die een pleidooi hield voor menselijkheid in de zorg voor ouderen met dementie. Het raakte mij. Ondanks de ziekte, ondanks het trauma, ondanks de pijn de mens blijven zien. Je bent niet dement, je hebt dementie. Je bent niet je trauma, je hebt een trauma. Je bent een mens met een trauma. Het verschil in benadering is voelbaar. Kijken we naar de beperkingen of naar de mogelijkheden?

Waar is je identiteit tijdens een burn-out?

Cultuurfilosoof en onderzoeker aan de Universiteit van Amsterdam Maarten Coolen schreef afgelopen week in Trouw over burn-out. Ik deel zijn visie voor een groot deel. Hij schrijft dat bij een burn-out iemand existentieel is opgebrand, dat het niet langer lukt om overeind te blijven en de eigen identiteit vorm te geven.

In voorbije jaren werd je identiteit bepaald door het dorp waaruit je kwam, of de beroepsgroep waarin alle leden van jouw familie zich begaven, of de religieuze kleur van je gezin. In de huidige, meer individualistische, maatschappij vallen al dit soort logische identiteitsbepalers weg en mogen mensen zichzelf vormgeven. Dat biedt een enorme vrijheid en palet aan mogelijkheden. Echter, in die enorme vrijheid kun je ook verstrikt raken bijvoorbeeld doordat je je teveel laat beïnvloeden door wat anderen van je willen.

In mijn ervaring is een burn-out een oproep tot wakker worden aangaande jouw eigen identiteit en de manier waarop je je leven leeft. Het lichaam geeft allerlei signalen af die niet langer te negeren zijn: je bent vermoeid, hebt geen overzicht meer en kunt onverklaarbare huilbuien hebben. Tijd om te reflecteren op jouw leven en werk. Ben je wie je wilt zijn? Kun je de stem van je hart horen, durf je die te volgen of loop je aan de leibanden van je verantwoordelijkheidsgevoel? In mijn praktijk help ik je jouw identiteit vorm te geven, zodat je vanuit Ik-sterkte het leven kunt leven op een manier die bij jou past. Het kan heel louterend zijn om jouw levenswaarden te bekijken en te reflecteren op jouw unieke Ik.

pensionering

https://www.trouw.nl/religie-en-filosofie/burn-out-als-het-te-zwaar-wordt-om-iemand-te-zijn~ad1441c9/

De fysieke kant van burn-out

Een burn-out betekent letterlijk opgebrand zijn. Op zowel psychisch als fysiek vlak treden er allerlei overlevingsmechanismen op. Zo kan je abstractievermogen tijdelijk afnemen waardoor je dingen minder goed kunt overzien. Je taalbegrip kan achteruit gaan waardoor het lezen van de krant ineens een hele opgave wordt. En je angstcentrum gaat aan, dat wil zeggen dat je ineens angst kunt ervaren voor dingen waar je normaliter niet eens bij stil zou staan. Allemaal overlevingssignalen van jouw lijf die je ertoe dwingen rust te nemen en te reflecteren.

Het goede nieuws is dat de signalen weer verdwijnen na verloop van tijd. Daartoe zul je aan het werk moeten, op een andere manier dan je gewend bent: door oog en oor te ontwikkelen voor je lichaam en signalen te gaan zien als waarschuwingen. Als dat lukt dan win je iets voor de rest van je leven, namelijk zelfkennis in de breedste zin van het woord. En deze zelfkennis stelt je in staat beter voor jezelf te zorgen dan ooit. 

Het wonder van vuurvliegjes

Deze vakantie heb ik voor het eerst in mijn leven het wonder van vuurvliegjes aanschouwd in de bergen van Noord-Italië. Heel stil werd ik daarvan. In een donkere wereld omgeven worden door kalm bewegende vuurvliegjes die lijken te zeggen: waarom zo snel? Waarom zo haastig? Vertraag en neem de wereld in je op. Zelden voelde ik me zo een met Moeder Aarde. Een ervaring die ik iedereen gun!

Het deed me denken aan een prachtige uitspraak van Rudolf Steiner:

Afbeeldingsresultaat voor uitspraken steiner